Cadillac Die Valkyrie को उल्लेखनीय कथा: सवारी इतिहासको उत्कृष्ट कृति

“आबनूस र हात्तीको दाँत पूर्ण सद्भावमा सँगै बस्छन्”

पल म्याककार्टनी

Cadillac Die Valkyrie जस्तो अद्वितीय कार अत्यन्त दुर्लभ हुन्छ। संसारभर यसको दुईवटा मात्र अस्तित्वमा रहेको थाहा छ, र दोस्रो गाडी हालै मेरिल्यान्डको एउटा गोठमा लुकाइएको अवस्थामा फेला परेको हो। इतिहासले सुरुमा पाँचदेखि छवटा बनाउने योजना रहेको बताउँछ—तर पछाडिको लक्ष्य अझ ठूलो थियो: कम्तीमा एक सयवटा। यहाँ त्यस असाधारण कारको कथा छ।

छ दशमलव सात मिटर, र चार सिट

यी तस्बिरमा देखिएको कारले सन् १९५४ को पेरिस मोटर प्रदर्शनीमा पहिलोपटक सार्वजनिक रूपमा देखा परेर सबैलाई गहिरो प्रभाव पारेको थियो। Die Valkyrie विशाल छ भन्नु पनि कम हुन्छ: अगाडिदेखि पछाडिसम्म ६७०० मिमि, र हुड मात्र २.४ मिटर लामो। यति ठूलो भए पनि यसमा चार सिट मात्र छन्।

अमेरिकी सिद्धान्तमा डिजाइन गरिएको यो जर्मन बडी भएको कारले फ्रान्सेली कारप्रेमीलाई लगभग स्तब्ध बनायो। उनीहरू यस्ता आयामका गाडीमा अभ्यस्त थिएनन्। यो कुन कार हो भनेर चिन्न ध्यान दिएर हेर्नुपर्थ्यो, किनकि बडीमा कुनै ब्रान्ड चिन्ह थिएन—अगाडि र पछाडि गर्वका साथ V8 चिन्ह मात्र थिए।

आज ह्विल क्यापमा रहेको Cadillac को प्रतीक देखेर जोकोहीले तुरुन्त चिन्न सक्छ। तर पेरिसको पहिलो प्रदर्शनमा कारमा बिलकुल फरक पाङ्ग्रा थिए: तारका स्पोक र टायरमा साँघुरो सेतो पट्टी।

यसलाई अर्डर गर्ने व्यक्ति

Die Valkyrie पछाडिको कल्पना क्लिभल्यान्डका प्रसिद्ध व्यवसायी Metzenbaum को थियो। उनी साधारण उद्यमी होइन, रियल इस्टेट विकासकर्ता अर्थात् ठूला सम्पत्ति व्यवसायी थिए। उनले १९२० र १९३० को दशकमा जस्तै पूर्ण रूपमा आफ्नै आवश्यकताअनुसार तर आधुनिक कार बनोस् भन्ने चाहेका थिए। त्यसका लागि उनले प्रसिद्ध अमेरिकी डिजाइनर Brooks Stevens लाई जिम्मा दिए।

Brooks Stevens, लगभग सबै कुराका डिजाइनर

Brooks Stevens धेरै प्रतिभा भएका व्यक्ति थिए, जसले धेरै क्षेत्रमा काम गरे र सबैमा सफल भए। तपाईंले उनको काम नाम नजाने पनि देख्नुभएको छ: Miller बियरको विशिष्ट लेखाइ भएको लोगो हरेक क्यान र बोतलमा हुन्छ।

Stevens पेशागत रूपमा वास्तुकार थिए र सन् १९३३ मा Cornell University को वास्तुकला विभागबाट स्नातक भएका थिए। उनको वास्तुकला उल्लेखनीय थियो, तर मुख्य विशेषता बहुमुखी प्रतिभा थियो। उनका परियोजनामा समावेश थिए:

• रेलका डिब्बा
• भान्साका फर्निचर
• डुंगाका बाहिरी मोटर
• Harley-Davidson मोटरसाइकल

सन् १९५० को दशकको मध्यतिरका उनका मोटरगाडी परियोजनामध्ये नागरिक Willys मोडेल विशेष थिए, खासगरी खुला Jeepster।

Fleetwood 60 Special मा आधारित निर्माण

Stevens ले Die Valkyrie परियोजना अत्यन्त गम्भीर रूपमा लिए। आधारका लागि उनले १३३ इन्च, अर्थात् ३३७८ मिमि ह्विलबेस भएको Cadillac Fleetwood 60 Special को च्यासिस रोजे। यसैले यसलाई विशेष बनायो: त्यस समय लिमोजिनबाहेक अरू सबै Cadillac को ह्विलबेस १२५ इन्च, अर्थात् ३१७५ मिमि थियो।

Die Valkyrie मा चार सिट र सजिलै हटाउन सकिने कडा छाना हुने योजना थियो। पछि नरम फोल्डिङ छाना पनि विचार गरियो, तर त्यो बाटोमा अचानक पानी परेमा प्रयोग गर्ने सहायक उपाय मात्र थियो।

सन् १९५४ को सुरुवाती स्केचमा डिजाइनरले कारलाई Rapier नाम दिएका थिए। Brooks Stevens ले निर्माण काम पश्चिम जर्मनीको Spohn कार्यशालालाई दिने निर्णय गरेपछि मात्र यसले Wagner शैलीको हालको नाम पायो।

राभेन्सबुर्गको Spohn

Die Valkyrie को कथा यसलाई बनाउने बडी निर्माण कम्पनीसँग जोडिएको छ। Spohn सन् १९२० मा जर्मनीको राभेन्सबुर्गमा Hermann Spohn र Joseph Eiwanger ले सुरुमा बडी मर्मत कार्यशालाका रूपमा स्थापना गरेका थिए; चाँडै नै उनीहरू विशेष अर्डरका बडी बनाउन थाले। सन् १९२३ मा Spohn को असामयिक मृत्यु भएपछि Eiwanger ले व्यवसाय एक्लै अघि बढाए।

धेरै वर्षसम्म नजिकैको फ्रिडरिख्सहाफेनको प्रसिद्ध Maybach कम्पनी राभेन्सबुर्ग कार्यशालाको नियमित ग्राहक रह्यो। दुई युद्धबीच Spohn ले Bugatti, Opel, Steyr, Hispano-Suiza, Mercedes, Benz र सन् १९२६ देखि Mercedes-Benz लगायत धेरै ब्रान्डका लागि विशेष बडी बनायो।

Spohn को काम सधैं उत्कृष्ट कारीगरीका कारण अलग देखिन्थ्यो, र Joseph Eiwanger वायुगतिकीय आकार प्रयोग गर्न नडराउने उच्च स्तरका स्टाइलिस्ट बने। उनका उल्लेखनीय काममध्ये Professor Paul Jaray सँग विकास गरिएको वायुगतिकीय Maybach थियो, जसले सन् १९३५ मा हरेक युरोपेली प्रदर्शनीमा ठूलो चासो जगायो।

Maybach देखि कब्जा गर्ने सेनासम्म

सन् १९३९ मा दोस्रो विश्वयुद्ध सुरु भएपछि नाजी सैन्य व्यवस्थाले Spohn लाई छिट्टै नियन्त्रणमा लिएर सैन्य उपकरणका लागि मात्र प्रयोग गर्‍यो; विशेष बडी निर्माण लामो समय रोकियो। शान्ति फर्किएपछि मात्र कम्पनी फेरि कारतर्फ फर्कियो, त्यो पनि मुख्यतः कब्जा गर्ने सेनाका सैन्य सवारी पुनर्स्थापना गर्न। त्यतिबेला Joseph Eiwanger अवकाश लिइसकेका थिए र छोरा Joseph Jr जिम्मेवारीमा थिए। सन् १९४८ को जर्मन मुद्रा सुधारपछि परिवारको कम्पनीलाई फेरि बडी निर्माणतर्फ ल्याउने व्यक्ति पनि Joseph Jr नै थिए।

समय अनुकूल थिएन। युरोपेली कुलीन वर्गबाट विशेष बडीका अर्डर लगभग समाप्त भइसकेका थिए र पुराना ग्राहक हराइसकेका थिए, त्यसैले Joseph Jr ले कब्जा गर्ने सेनाका सैनिकलाई लक्षित गरे। राभेन्सबुर्ग त्यतिबेला अमेरिकी क्षेत्रमा थियो र यो जोखिम सफल भयो। अमेरिकी सैनिक र अधिकृतका लागि विभिन्न ब्रान्ड र मोडेलका कार परिमार्जन गर्दै उनी जर्मनीमा नयाँ सामग्री फाइबरग्लाससँग काम गर्ने पहिलो व्यक्तिमध्ये एक बने र धेरै पैसा कमाए।

तर उनमा बुबाको जस्तो क्लासिक कार डिजाइनको आधार थिएन, त्यसैले उनका काम कहिलेकाहीँ आपसमा नमिल्ने कलात्मक—र कहिलेकाहीँ खासै कलात्मक नभएका—तत्वको अनौठो मिश्रण बन्थे। अमेरिकीलाई भने मन पर्थ्यो, र केहीले सेवा सकिएपछि Eiwanger को सिर्जना घर लगे। यही नयाँपनले Brooks Stevens को ध्यान खिच्यो।

दुई कार, र कहिल्यै नबनेका एक सय

पहिलो Die Valkyrie पूरा भएपछि सीधै क्लिभल्यान्डका ग्राहकलाई पठाइयो। Metzenbaum अत्यन्त खुसी भए र जर्मन कारीगरबाट थप एक सय अर्डर गरेर राम्रो नाफामा बेच्ने घोषणा गरे। पहिलोसँगै बनेको दोस्रो Die Valkyrie पेरिस मोटर प्रदर्शनीमा पठाइयो।

प्रदर्शनी सकिएपछि Brooks Stevens ले दोस्रो कार Metzenbaum बाट किने। ठूलो उत्पादनप्रतिको Metzenbaum को उत्साह चाँडै घट्यो, र Stevens ले कार आफ्नी प्रिय पत्नी Alice लाई दिए। Mrs Stevens ले केही समय धेरै चलाइन्, तर अन्ततः यो Brooks Stevens को दुर्लभ र विशेष कार संग्रहमा पुग्यो।

यी तस्बिरमा देखिएको त्यही कार हो। Stevens ले बाँकी करियरभर कार डिजाइनमा उल्लेखनीय योगदान जारी राखे। उनी Excalibur परियोजनाका मुख्य प्रेरक थिए, जसले उनका ठूला छोराको सहयोगमा संसारका पहिलो रेट्रो प्रतिरूप कारमध्ये एक बनायो। उनले Studebaker Hawk लाई त्यस समयको फेसनअनुसार उत्कृष्ट रूपमा परिवर्तन गरे, र उनको पोर्टफोलियोमा अन्य Studebaker प्रोटोटाइप पनि थिए—जसमा सरकने छाना भएको अनौठो स्टेशन वैगन थियो, ताकि ठाडो फ्रिज घर लैजान सकियोस्।

Brooks Stevens को पछि के भयो

Brooks Stevens ले ब्राजिलमा बनेका Willys यात्रुवाहक कारमा पनि आफ्नो छाप छोडे र चार ढोके Jeep Wagoneer को लामो जीवनमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेले, जुन सन् १९६३ देखि १९९१ सम्म न्यून परिवर्तनसहित उत्पादनमा रह्यो। उनको जीवन यात्रा सन् १९९५ को सुरुमा ८४ वर्षको उमेरमा हृदयघातबाट समाप्त भयो। केही वर्षपछि उत्तराधिकारीले संग्रह लिलामी गर्न थालेपछि Die Valkyrie लाई “पुराना दिनका सपनाका कार” मन पराउने प्रसिद्ध शिकागो संग्रहकर्ता Joe Bortz ले किने। उनले सेप्टेम्बरको सुरुमा Die Valkyrie लिलामीमा राख्ने निर्णय गर्नु आर्थिक आवश्यकता तात्कालिक भएको संकेत हुन सक्छ।

तस्बिर: शोन डुगन, हाइमन लिमिटेड

यो अनुवाद हो। मूल लेख यहाँ पढ्न सकिन्छ: सन् १९५४ को Cadillac Die Valkyrie बारे आन्द्रेई ख्रिसान्फोभको कथा