Jeep pikaplarının mirası: ənənədən müasir dirçəlişə

“Jeep” və “pikap” sözlərinin birləşməsi bu gün yenilik kimi səslənə bilər, çünki Jeep Wrangler yolsuzluq avtomobili əsasında hazırlanacaq yeni yük maşını yeni sinfə atılan addım kimi təqdim olunur. Lakin əslində bu təşəbbüs Jeep markasının cəmi dörddə bir əsr əvvəl və tamamilə başadüşülən səbəblərə görə uzaqlaşdığı köhnə ənənələrə qayıdışdır. 1947-ci ildən 1992-ci ilə qədər pikaplar onun istehsal çeşidinin daimi hissəsi idi.

Başlanğıc: Willys Jeep Truck

Willys Jeep qoşa markası altında pikap istehsalı 1945-ci ildə ilk “mülki Jeep”in buraxılmasından cəmi iki il sonra başladı. Willys Jeep Station Wagon ilə paralel hazırlanmış avtomobil sadəcə Willys Jeep Truck adlandırıldı və bu iki modelin görünüşünün yaradılmasına peşəkar dizayner Bruks Stivens töhfə verdi. Willys-Overland CJ-2A yolsuzluq avtomobili ilə mühərrik kimi bəzi hissələri bölüşməsinə baxmayaraq, pikapla universalın fərqli xüsusiyyətləri vardı: qanadlar başqa idi, hətta qapıların ştampları da özünəməxsus idi.

O dövrdə Amerika minik avtomobillərinin əksəriyyəti üçün adi olan qaydaya uyğun olaraq, pikap çərçivəli kuzov quruluşuna malik idi və ailədə ən uzun təkər bazasını daşıyırdı: universalın 2642 mm-lik və əsas Jeep-in 2032 mm-lik göstəricisinə qarşı 2997 mm. Avtomobil tam metal kabinə və standart dördsilindrli Go-Devil mühərrikinə (2,2 l, 60 a.g.) malik idi, arxa və ya tam ötürücü ilə təklif olunurdu və bir ton yük daşıya bilirdi.

1950-ci ildə həm pikap, həm də universal V formalı yeni ön hissə dizaynı aldı və onlara yarım ton yükqaldırma qabiliyyətli yüngül yük maşını da qoşuldu. 1954-cü ildən 3,7–3,8 litrlik sıralı altısilindrli mühərriklər əlavə seçim kimi təklif olunurdu. Pikapın bu variantı 1965-ci ilə qədər istehsalda qaldı və ümumi buraxılış 200 000 ədədi keçdi.

Gladiator və J seriyası, 1962–1988

Növbəti pikap — Jeep Gladiator — 26 ildən çox davam edən təsirli istehsal ömrünə malik oldu. O, 1962-ci ildə mülki Jeep Wagoneer yolsuzluq avtomobili ilə birlikdə təqdim edildi və hər iki modeli məşhur Bruks Stivens dizayn etmişdi.

Gladiator pikap seqmentinə çoxsaylı yeniliklər gətirdi. Avtomatik sürətlər qutusu, gücləndiricili əyləclər və sükan gücləndiricisi təklif edən ilk pikap məhz o idi. Daha yüngül versiyaların bəzilərində müstəqil ön asqı da vardı, lakin etibarlılıq problemlərinə görə bu həll uzunömürlü olmadı.

Gladiator pikapları çərçivəli quruluşa malik idi, üç müxtəlif təkər bazası ilə buraxılırdı və arxa və ya tam ötürücü ilə sifariş edilə bilirdi. Kabinə isə yalnız iki yerlik idi və əvvəlcə yeganə mühərrik yuxarı klapanlı sıralı altısilindrli Tornado (3,8 l, 142 a.g.) idi. 1965-ci ildə Kaiser Jeep AMC mühərriklərinə keçdi; onların arasında oxşar sıralı altısilindrli aqreqatlar və V8-lər (5,4 l, 253 a.g.) də vardı.

Adı dəyişdi, sonra yenə dəyişdi: J2000, J4000, J10, J20

Bir sıra yenidən adlandırmalara — əvvəl J2000 və J4000, daha sonra J10 və J20 adlarına keçilməsinə — baxmayaraq, pikaplar minik Wagoneer ilə paralel inkişaf etməyə davam etdi. Əhəmiyyətli yeniliklərə ön hissənin və salon dizaynının dəyişdirilməsi, yeni mühərriklər və 1983-cü ildə daimi tam ötürücü sisteminin tətbiqi daxil idi.

CJ-10: Avstraliya üçün hazırlanmış Jeep pikapı

1981–1985-ci illərdə istehsal proqramına tam kütləsi üç tona çatan Jeep CJ-10 pikapı da daxil idi. O, J10-un çərçivə və şassisini klassik CJ-7 yolsuzluq avtomobilinin kabinəsi və xarici görünüş elementləri ilə birləşdirirdi. Bu avtomobillər ABŞ və Meksikada istehsal olunurdu, lakin əsasən ixrac edilirdi və başlıca istiqamət Avstraliya idi. Hədəf bazarlarda ucuz texnikaya ehtiyac olduğundan kapotun altında V8 yox idi: CJ-10 dörd və ya altısilindrli AMC benzin mühərrikləri, eləcə də Nissan-ın 3,2 litrlik sıralı altısilindrli dizeli ilə təklif olunurdu. Avstraliya dollarının kəskin bahalaşması idxal avtomobillərini həddən artıq baha etdikdən sonra istehsal dayandırıldı.

Niyə əvvəlcə J seriyası getdi

1988-ci ildə J seriyalı pikapların istehsalı dayandırıldı, Wagoneer isə — həmin vaxt artıq Grand adlanırdı — daha üç il buraxılmağa davam etdi. Pikapın vaxtından əvvəl istehsaldan çıxarılması əsasən Chrysler-in 1987-ci ildə AMC-ni satın almasının nəticəsi idi: Chrysler-in tamölçülü pikap seqmentində əsas diqqət daha müasir Dodge Ram-a yönəlmişdi.

Kiçiklər: Jeepster Commando, Commando və CJ-8

Tamölçülü pikaplarla yanaşı, Jeep daha yüngül yük maşınlarını da sınaqdan keçirirdi. 1966-cı ildə təqdim edilən Jeepster Commando ailəsinə ikiyerlik kabinəyə malik pikap variantı da daxil idi. Digər Jeepster Commando versiyaları ilə eyni kuzovu bölüşməsinə baxmayaraq, bu pikaplar bazarda ciddi uğur qazanmadı: 1971-ci ilə qədər cəmi 57 000 ədəd istehsal edildi. Onlar 2,2 litrlik (75 a.g.) və ya 3,7 litrlik V6 (160 a.g.) mühərriklərlə təklif olunurdu və cəmi 450 kq yük daşıya bilirdi.

1972-ci ildə Jeep markasının yeni sahibi AMC mühüm qərar qəbul etdi və kiçik modeli Jeep Commando adı ilə yenidən təqdim etdi. Bu yolsuzluq avtomobilləri Jeep üçün xarakterik olmayan tamamilə yeni ön hissə dizaynına, yenilənmiş salona və dəyişdirilmiş mühərrik sırasına malik idi: 3,8 və 4,2 litrlik sıralı altısilindrli mühərriklər (müvafiq olaraq 100 və 110 a.g.), üstəlik güclü beşlitrlik V8 (210 a.g.). Buna baxmayaraq, tələb artmadı. İki il ərzində cəmi 20 000 Commando alıcı tapdı və 1973-cü ildə istehsal dayandırıldı.

CJ-8, daha çox Scrambler adı ilə tanınır

Bu fikir 1981-ci ildə Jeep CJ-8 ilə yenidən ortaya çıxdı. O, CJ-7-nin uzadılmış təkər bazalı (2370 mm əvəzinə 2630 mm) və daha uzun arxa çıxıntılı versiyası idi. Standart quruluş donor modeli təkrarlayırdı — bir ədəd açıq kabinə, ön oturacaqların arxasında sərnişinlər üçün əlavə skamyalar quraşdırmaq imkanı ilə — lakin tamhüquqlu pikap variantı da yaradılmışdı; onun yük platforması ikiyerlik kabinədən metal arakəsmə ilə ayrılırdı.

CJ-8 pikap formasında belə həm sərt, həm də yumşaq damlı kabinə ilə təklif olunurdu. Mühərrik sırası 2,5 litrlik benzin aqreqatından (93 a.g.) 4,2 litrlik mühərrikə (114 a.g.) qədər uzanırdı, üstəlik 2,4 litrlik Isuzu dizeli (66 a.g.) də vardı. Bununla belə, bu tamötürücülü avtomobillərin yükqaldırma qabiliyyəti cəmi 400 kq idi və bu, əsas versiyaların populyarlığını məhdudlaşdırırdı. Alıcılar iri təkərləri, kuzov yapışqanları və digər təkmilləşdirmələri ilə daha dəbli Scrambler komplektasiyasına üstünlük verirdilər. Nəticədə CJ-8 bu adla o qədər sıx əlaqələndi ki, bu gün hər iki ad çox vaxt eyni mənada işlədilir. Tələb yenə də zəif qaldı: beş il ərzində bütün versiyalar üzrə cəmi 28 000 avtomobil satıldı.

Comanche: yığcam pikap, 1985–1992

Həmin dövrdə ABŞ-da yığcam pikap bazarı sürətlə böyüyürdü və bu, AMC-ni yük avtomobili konsepsiyasına yenidən baxmağa vadar etdi. Nəticədə 1983-cü ildə təqdim edilmiş təzə Jeep Cherokee yolsuzluq avtomobili əsasında yeni model yarandı: 1985-ci ildə debüt edən Jeep Comanche pikapı. Əsas model kimi o da yerli amerikalı tayfasının adı ilə adlandırılmışdı.

Cherokee daşıyıcı kuzova malik olduğu halda, Comanche yarımçərçivəli quruluşdan istifadə edirdi: ön hissə daşıyıcı kuzov idi, arxada isə yük bölməsinin quraşdırıldığı ayrıca çərçivə yerləşirdi. Əsas versiyanın yükqaldırma qabiliyyəti 635 kq idi və zavod asqı gücləndirmə dəsti ilə onu bir tona çatdırmaq mümkün idi. Mühərriklər dörd və altısilindrli idi (2,1–4,0 l), tam və ya arxa ötürücü, mexaniki və ya avtomatik sürətlər qutusu seçimi təklif olunurdu, amma kabinə yalnız ikiyerlik idi.

Comanche ümidverici başlanğıc etdi: 1985-ci ildə 29 000 ədəd satıldı, 1987-ci ildə isə satış 43 000 ədədlə zirvəyə çatdı. Sonrakı illərdə tələb kəskin azaldı və dilerlər Chrysler-dən modeli dayandırmağı, yığcam pikap seqmentində yalnız Dodge Dakota-nı saxlamağı xahiş etdilər. Xahiş 1992-ci ilin yayında, ümumi istehsal 190 000 Comanche-yə çatdıqdan sonra yerinə yetirildi. Bundan sonra Chrysler korporasiyası daxilində pikap istehsal etmək müstəsna hüququ yalnız Dodge markasında qaldı.

On iki il konseptlər və bir çevirmə dəsti

On iki il sonra bu siyasətə yenidən baxıldı. Yeni yanaşmaya görə, ağır iş üçün nəzərdə tutulan pikaplar və əmək maşınları Dodge, sonradan isə Ram markasına aid olmalı, fəal istirahət üçün dəbli pikap isə Jeep markasına yaraşmalı idi. Bazarın reaksiyasını yoxlamaq üçün Wrangler əsasında hazırlanmış Jeep Gladiator konsepti 2005-ci ilin yanvarında Detroyt Avtomobil Sərgisində debüt etdi.

Köhnə Gladiator-dan ilhamlanan müxtəlif konsept layihələri də daxil olmaqla mövzuya zaman-zaman qayıdılsa da, sonrakı 13 il ərzində bazarda seriyalı Jeep pikapı yenə olmadı.

2007: Jeep Wrangler JT

2010: Jeep Nukizer 715

2011: Jeep Wrangler JK-8 Independence

2012: Jeep J12

2015: Jeep Wrangler Red Rock Responder

2016: Jeep Comanche

2016: Jeep Crew Chief 715

Yeganə istisna 2012-ci ildə oldu: Mopar bölməsi uzun təkər bazalı Wrangler-i pikapa çevirmək üçün rəsmi JK-8 dəstini təqdim etdi. Quraşdırmadan sonra zavod zəmanəti qüvvədə qalırdı.

Gladiator qayıdır

Nəhayət, gözləmə başa çatır: çoxdan gözlənilən Jeep Gladiator-un təqdimatı noyabrın sonunda Los-Anceles Avtomobil Sərgisində keçiriləcək. Bu, markanın pikap seqmentinə qayıdışını göstərir və istehsal tarixində ilk dəfə tam iki sıra oturacaqlı kabinə təklif edir.

Foto: autowp.ru | Jeep

Bu mətn tərcümədir. Məqalənin əslini burada oxuya bilərsiniz: Qladiatorlar və Komançilər: Jeep markasının pikaplarının tarixi